«Я не жадаю для сябе іншага лёсу”

 Алена Кліменцьеўна Шарай з Курылавіч  пятага  жніўня  адзначыць 85­-гадовы юбілей. Многае пражыта і перажыта гэтай моцнай  духам жанчынай. Чорнай плямай прайшлася па яе і лёсе ўсёй іх  сям’і  вайна. Тое, што жанчына засталася жывой, інакш як Божым цудам  не назавеш.    -- ­­Я не маю права наракаць і гнявіць Бога  і  не   хачу для сябе другога лёсу. Дзякуй Усявышняму  за пражытыя гады, і няхай заўтра ў маім жыцці не стане горш, чым сёння,­­ -- муд­ра  разважае Алена Кліменцьеўна.­­Хто не бачыў і не перажыў вайну, той нічога не ведае пра яе. Вайна пакінула ў маёй памяці і маіх блізкіх такі след, што яе жахі сняцца мне да гэтага часу і прымушаюць прачынацца ў халодным поце.

  У сорак чацвёртым годзе  зыход вайны ўжо быў прадвырашаны на карысць Савецкай Арміі. Але жахі для мірных жыхароў  не канчаліся, а для некаторых толькі пачыналіся.

  -- ­­Адступаючы, немцы чамусьці загадалі сабрацца ў адным месцы ўсім жыхарам маёй роднай войскі Хойна, што на тэрыторыі Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. Тых, хто спрабаваў схавацца ці ўцячы, знаходзілі і расстрэльвалі на месцы. Усіх сабраных прыгналі ў Пінск і размясцілі ў лагеры. Мне ў той час споўнілася  чатырнаццаць год. Дзяўчо нера­зумнае, але рызыкі не  займаць. Нехта з дарослых падгаварыў мяне ўцячы з лагера. Першы раз уцёкі аказаліся няўдалымі. Злавілі, пабілі і пасадзілі на шэсць дзён у карцэр. Там было поўна крыс, галодныя, яны пакусалі пальцы на руках і нагах, ­­ -- расказвае Алена Кліменцьеўна, а  голас яе дрыжыць, здаецца, вось­вось сарвецца.

  Другія ўцёкі аказаліся больш удалымі: дапамог  знаёмы, які, рызыкуючы жыццём, схаваў дзяўчыну ў падвале свайго дома, дзе яна прася­дзела некалькі дзён, пакуль  Пінск не вызвалілі савецкія войскі.  А самае страшнае адбылося, калі дзяўчына з Пінска вярнулася ў сваю родную вёску. У хаце ні акон ні дварэй, усё паламана і  раскідана. Пачалі разбіраць завалы, разграбаць смецце. Ніхто не ведаў, што немцы, пакідаючы вёску, пакінулі многа мін. Адну з іх, прыбіраючы двор, зачапіла граблямі Алена.  Прагрымеў выбух.

 Тады ж на міне падарваўся і брат Міхаіл. Акрываўленых дзяцей пасівелы ад гора бацька павёз на возе ў бальніцу  ў Пінск.  Аднаму і другому захаваць рукі ўрачы не здолелі.А старэйшы брат Пётр загінуў на фронце  і пахаваны ў брацкай магіле  пfблізу польскага горада Гданьск. Запаветнае жаданне наведаць і пакланіцца яго магіле Алена Кліменцьеўна так і не ажыццявіла, аб чым вельмі шкадуе.

 Слухаю Алену Кліменцьеўну і  міжволі захапляюся яе моцным характарам. Страціць  у маладым узросце правую руку, рана застацца ўдавой, адной  гадаваць сына, але  не згубіць пры гэтым веру і аптымізм— гэта пад сілу толькі моцным  людзям. 

 Пазней яна нават вышываць навучылася адной рукой. Яе вышываныя работы “Тройка”, “Алені” і іншыя    ўражваюць сваёй дасканаласцю і прыгажосцю. Колькі цярпення трэба мець, каб іх вышыць! Менавіта дзякуючы ўменню прыгожа вышываць Алена Кліменцьеўна  ў 1998 годзе трапіла на тэлевізійную праграму “Поле цудаў”. Праўда,  сёння  вышыванне давялося пакінуць: вочы ўжо не тыя.

   Цяпер яна аддае перавагу чытанню, напэўна, гэта засталося ад настаўніцкай прафесіі, якой  Алена Кліменцьеўна прысвяціла  без малога сорак гадоў. Большую частку з іх яна адпрацавала настаўніцай пачатковых класаў у Курылавіцкай сярэдняй школе. Сцвярджаюць, што чалавек ніколі не забывае сваё першае каханне  і… першага  школьнага настаўніка. Былыя вучні памятаюць Алену Кліменцьеўну: шлюць віншавальныя паштоўкі,  прыехаўшы ў вёску, абавязкова заходзяць у госці.     А сёння  ў школу ўжо адпраўляюцца праўнукі тых, каго даўным-даўно суст-ракала ў школе маладая настаўніца. Жыццё працягваецца…

 І сёння   Алена Кліменцьеўна Шарай  у гушчыні вясковага жыцця, нягледзячы на шаноўны ўзрост, не цураецца грамадскай работы. Ужо амаль дзесяць год  яна з’яўляецца старшынёй пярвічнай  тэрытарыяльнай  арганізацыі ветэранаў вёскі Курылавічы,  з дапамогай і пры падтрымцы  старшыні Курылавіцкага сельскага Савета  Сяргея Валяр’янавіча Каспяровіча стараецца паспрыяць пажылым вяскоўцам у вырашэнні іх праблем. А раз ты патрэбен людзям — значыць, жывеш  правільна. 

Я. ЦЕСЛЮКЕВІЧНа здымку: А. К. ШАРАЙ у першым радзе справа.Фота С. ЗВЯРОВІЧА

На здымку: Алена Кліменцьеўна ШАРАЙ гутарыць са старшынёй Курылавіцкага сельсавета Сяргеем Валяр’янавічам КАСПЯРОВІЧАМ.

Фота С. ЗВЯРОВІЧА

Перепечатка материалов допускается с письменного разрешения «учреждение «Редакция газеты «Зара над Нёманам».